VPS

Komut Satırı Aracılığıyla Yetki ve Dosya Sahibi Değiştirme Nasıl Yapılır

Komut satırıyla nasıl linux dosya ve yetki sahibi değiştirebileceğinizi öğrenin

Giriş

Bu rehberde komut satırı kullanarak Unix / Linux yetki ve dosya sahibi değiştirme işleminin nasıl yapıldığını öğreneceksiniz. Bu görevi yerine getirmek için kullanabileceğiniz iki temel komut bulunuyor: chmod ve chown.

Nelere ihtiyacınız olacak

Rehbere başlamadan önce aşağıdakilere sahip olmalısınız:

  • Komut satırına erişim

Adım 1 – Komut satırı aracılığıyla dosya ve klasör yetkilerini değiştirme

chmod – Bu konut bir dosya veya klasörün yetkilerini değiştirmek için kullanılır. Basit olarak her dosya ile etkileşime geçebilen üç farklı kullanıcı türü bulunuyor:

TürAçıklama
sahipBir dosyayı / dizini oluşturan ve sahibi olan kullanıcıdır.
groupAynı grubun üyesi olan bütün kullanıcılar.
othersDiğer tüm kullanıcılar, sistemde ne sahip ne de grup üyesi olan kişiler.

Command ls -l, dosya yetki ve sahiplerini görmek için kullanılabilir. Örneğin, ls -l file1.txt aşağıdaki sonucu verir:

-rwxr–rw- 1 user user 0 Jan 19 12:59 file1.txt

  • “-rwxr–rw-“ – Satırın bu bölümü yetkileri gösterir. Bu bölümde çoğu zaman farkedeceğiniz 4 başlıca harf bulunuyor: r,w,x,d. d‘nin karşılığı directory‘dir, bizim örneğimizde bu harf bulunmuyor (bulunsaydı satırın ilk harfi konumunda olacaktı ancak şu an boş durumdadır (“hayır” anlamına gelen “-” sembolüne sahiptir). x harfi bir dosyayı çalıştırma yetkisidir (bir klasöre girebilmek için bu tür bir yetkiye ihtiyacımız var). w harfi bir dosyaya / klasöre yazma yetkisi anlamına gelir (dosyayı düzenleme, silme vs.). Son harf olan r ise read yani okuma anlamına gelir. Eğer okuma yetkisine sahipsek, dosyanın içeriğini okuyabilirsiz ancak hepsi bu kadardır, düzenleme veya çalıştırma şansımız olmaz (örnek olarak script’in kodunu okuyabilir ancak çalıştıramayız).
  • 1 – Hard linklerin numarasıdır. Basit olarak, bir hard link varolan bir dosyanın ek adıdır.
  • user user – Bu sayede dosyanın sahibi ve grup sahibini görülür.
  • 0 – Dosyanın boyutunu gösterir.
  • Jan 19 12:59 – Son değiştirilme tarihini gösterir.
  • file1.txt – Dosya/klasörün adını verir.

Şimdi chmod komutuna geri dönelim. Bu komut bir dosya veya klasörün yetkilerini değiştirmemize olanak sağlar. Size bunu basit olarak sayıları bir araya ekleyerek nasıl yapabileceğinizi göstereceğiz. Her bir yetki türünün kendi numarası vardır:

  • r (read) – 4
  • w (write) – 2
  • x (execute) – 1

Örneğin eğer file1.txt yetkilerini aşağıdaki gibi düzenlemek istiyorsak:

-rwxr–rw- 1 user user 0 Jan 19 12:59 file1.txt

Şu komutu yazmamız gerekiyor:

chmod 746 file1.txt

Basitçe, bu komuttaki her bir numara kullanıcı türlerinden birisini temsil ediyor (sahip, grup sahibi ve diğerleri). İlk numaramız 7, şimdi yukarıdaki rakam anlamlarını kullanarak 7 numarasına ulaşabilmemizin tek yolu  4, 2 ve 1 rakamlarını bir araya getirmek yani 4+2+1=7. Bunun karşılığı BÜTÜN yetkilerdir (okuma, yazma ve çalıştırma – rwx). İlk rakam dosyanın sahibini belirler. İkinci rakam olan 4 ise r (okuma) yetkisinin karşılığıdır ve grup sahibine okuma yetkileri verir. Üçüncü rakamımız olan 6’ya yukarıdaki karşılıkları kullanarak bu rakama ulaşabilmemizin tek yolu 4 ve 2’yi bir araya getirmektir, 4+2=6. Böylece diğerlerine dosyayı okuma (4) ve yazma (2) yetkisi verir. Komutun üçüncü bölümü ise (file1.txt) dosya adıdır, buraya yukarıdaki yetkileri sunacağımız dosya adını giriyoruz.

Bir başka örnek şu şekilde olabilir: chmod 777 file2.txt, bu komut basit şekilde her bir kullanıcı türüne (sahip, grup ve diğer) BÜTÜN YETKİLERİ VERİR.

Aşağıda dosyalar için en yaygın yetkileri görebilirsiniz:

DeğerNumara DeğeriAçıklama
-rw——-600Sahip dosya okuyup yazabilir.
-rw-r–r–644Sahip dosya okuyup yazabilir, grup ve diğerleri sadece okuyabilir.
-rw-rw-rw-666Sahip, grup ve diğerleri dosya okuyup yazabilir.
-rwx——700Sahip dosya okuyup, yazıp, çalıştırabilir grup ve diğerleri herhangi birşey yapamaz.
-rwx–x–x711Sahip dosya okuyup, yazıp çalıştırabilir grup ve diğerleri sadece çalıştırabilir.
-rwxr-xr-x755Sahip okuyup, yazıp, çalıştırabilir grup ve diğerleri sadece okuyup yazabilir.
-rwxrwxrwx777Sahip, grup ve diğerleri dosya okuyup, yazabilir ve çalıştırabilir.

Dizinler için yaygın yetkiler:

DeğerNumara DeğeriAçıklama
drwx——700Sahip bu dizinde okuyabilir ve yazabilir.
drwxr-xr-x755Sahip, grup ve diğerleri dizini okuyabilir ancak sadece sahip içeriği değiştirebilir.

chmod komutunu kullanarak dosya yetkilerini değiştirmenin farklı yolları da mevcut ancak bizim tavsiyemiz öncelikle birini öğrenerek her seferde bunu kullanmanız (bizim örneğimizde numaralandırma yöntemi). Eğer Yetkileri değiştirmenin diğer yolları hakkında bilgi edinmek istiyorsanız bu rehberi kullanabilirsiniz.

Adım 2 – Komut satırı aracılığıyla dosya ve klasör sahiplerini değiştirme

chown – Bu komut bir dosya veya klasörün sahiplerini değiştirmek için kullanılır. Bu komutun en basit syntax’i aşağıdaki gibidir:

chown [owner/group owner] [file name]

Basitçe, eğer “demo.txt” adında bir dosyamız var ve dosya sahibini “jerry”, grup sahibini ise “clients” olarak değiştirmek istiyoruz, o halde komut aşağıdaki gibi olmalıdır:

chown jerry:clients demo.txt

Gördüğünüz gibi sahip ve grup sahibini “:” (iki nokta) sembolüyle ayırdık. Eğer sadece dosya sahibini değiştirmek isteseydik şöyle olurdu:

chown jerry demo.txt

Görüldüğü üzere grup sahibi kısmını boş bırakarak sadece dosyanın yeni sahibini yazdık ve bu durumda grup sahibi değişmemiş oldu. Bir başka örnekteyse eğer dosyanın grup sahibini değiştirmek isteseydik komut şu şekilde değişecekti:

chown :clients demo.txt

Bu durumda sadece grup sahibi clients (dosya sahibi değişmez) olarak değişir.

Adım 3 – chmod ve chown komutlarıyla ek seçenekler kullanma

İki komutla da çalışabilen başlıca seçeneklerden birisi -R‘dir ve anlamı recursive yani tekrarlanandır. Bunu kullanarak belirli bir klasörün ve içindeki diğer TÜM dosya ve klasörlerin yetkilerini / sahiplerini değiştirebiliriz.

ÖNEMLİ! Bu seçeneği kullanırken EKSTRA diskkatli olmalısınız. Eğer yanlış şekilde kullanırsanız sistemdeki BÜTÜN dosyaların yetki ve sahiplerini değiştirirsiniz. Bu da ciddi bir hatayı ortaya çıkarabilir veya yetki / sahipleri eski haline getirmek için büyük uğraş sarfetmek zorunda bırakabilir.

“chmod” ve “chown” için diğer seçenekler:

  • “-f” – sessiz, gizli force. Hata mesajlarını göstermez.
  • “-v” – komuttan etkilenen tüm dosyalar için teşhis sağlar.
  • “-c” – v-‘ye benzer ancak sadece değişiklikler gerçekleşirse bilgi sağlar.

Sonuç

Bu rehberde komut satırı aracılığıyla dosya ve klasörlerin yetki ve sahiplerini nasıl değiştirebileceğimizi öğrendik. Bu yeteneklere sahip olmak sunucunuzun yönetimini bir nebze kolaylaştırabilir. Eğer öğrenmeye devam etmek istiyorsanız aşağıdaki rehberlere göz atabilirsiniz:

Yorum Ekle

Yorum göndermek için buraya tıklayın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Dünya çapında binlerce aboneye katılın

ve mükemmel fırsatlarla en yeni rehberler e-posta adresinize gelsin

Please wait...

Abone olduğunuz için teşekkürler!

Şimdi kazanmaya başlayın!

Hepsi bir arada web hosting & alan adı yalnızca

6
25 TL
/ay