VPS

Linux’ta komut satırı ile işlemler nasıl yönetilir?

Linux'ta komut satırı ile işlemler nasıl yönetilir?

Giriş

İşlem, bir uygulamayı veya bir programı tanımlamak için kullanılan bir makine terimidir. Örneğin, Google Chrome gibi bir İnternet tarayıcısı açtığımızda, Chrome’u çalıştırma işlemlerinden sorumlu olan bir işlemin başlatıldığını ve tarayıcıyı kapatıncaya kadar çalışmakta olduğunu söyleyebiliriz. Her türlü bash komutunu çalıştırdığımızda bile, yeni bir işlem oluşur. Aynı uygulamayı iki kez açarsak veya arkadaşınız aynı sistemde açarsa iki işlem başlatılır. Bu yazıda size komut satırından Linux’ta işlemlerin nasıl yönetileceğini öğretiyoruz. Halihazırda aktif ve devam eden süreçleri görmek veya belki hangi işlemlerin hangi kullanıcıya ait olduğunu görmek ya da sadece hangi işlemlerin makinenizin kaynaklarını en çok kullandığını görmek istiyorsanız bu gereklidir.

Nelere ihtiyacınız olacak?

Bu rehbere başlamadan önce aşağıdakilere ihtiyacınız vardır:

  • Komut satırına erişim

Adım 1 – Linux’ta işlemleri görüntülemek

Rehbere başlamadan önce öğrenmeniz gereken faydalı anahtar kelimeler:

  1. PID – İşlem numarası. Her işlem kendisine ait 5 basamaklı numarasına sahiptir. Bu numaralar tükenebilir ve tekrar kullanılmaya başlanabilir. Ancak bir sistemde aynı anda bir işlem numarasından birden fazla olamaz.
  2. PPID – İşlemin sahibinin numarası. Bir işlemi başlatan işlemin numarası.

İşlemleri görmek için kullanılan en yaygın komutlar top ve ps‘dir. İkisinin arasındaki fark top‘ın daha çok interaktif kullanılması ve ps‘in de daha çok diğer bash komutlarıyla beraber kodlarda yer almasıdır.

toptop komutu muhtemelen en basit olanıdır ve makinenin kaynaklarını en çok tüketen işlemleri göstermek için kullanılır. Terminal’de top komutunu çalıştırdığımızda aşağıdakine benzer bir ekran görünür:

Terminal İşlem Listesi

 

top kendi başına bir uygulamadır. Komutu çalıştırdıktan sonra yeni bir düzende işlemlerin listesi görünür ve bu liste her birkaç saniyede bir devamlı yenilenir. Bu yeni düzen tamamen klavye tuşları aracılığıyla interaktiftir. Birkaç örnek:

  • h veya ? – Komutları ve diğer faydalı bilgiyi gösteren yardım penceresi görünür.
  • boşluk – Klavyenizdeki boşluk tuşuna basmak listeyi sonraki yenilenme anını beklemeden anında yeniler.
  • f – Listede görünmesini veya görünmemesini istediğiniz kısımları düzenler.
  • qtop uygulamasını veya uygulamanın açtığı bir pencereyi kapatır.
  • l – Yük ortalamasının ve uptime bilgisini gösterir/gizler.
  • m – Memory bilgisini gösterir/gizler.
  • P (shift + p) – CPU kullanımına göre işlemleri listeler.
  • s – Yenileme süresini değiştirir. (Yeni yenileme süresini saniye cinsinden yazmanız istenir.)

top komutuyla belirli seçenekler de kullanabilirsiniz. Örnek:

  • -d yenielemeyenieleme yerine yenileme süresini girerek yeni yenileme süresini belirleyin.
  • -n sayıSayı kez sayfayı yenile ve çık.
  • -p pid – Yalnızca belirli işlem numarasına(pid) sahip işlemleri göster.
  • -q – Herhangi bir gecikme olmadan yeniler.

Daha fazla faydalı klavye kısayolları ve seçenekler için buraya göz atabilirsiniz.

Ek olarak bu komut hakkında daha fazla yararlı bilgi almak için man top komutunu da kullanabilirsiniz.

top komutunun diğer kullanışlı kullanımları:

  • Belirli bir kullanıcının işlemlerini göstermek için top -u kullanici komutunu kullanabilirsiniz.
  • top uygulamasına girdikten sonra bir işlemi öldürmek için o işlemin numarasını (pid) bulun ve k tuşuna basın. İşlem numarası girmeniz istenecek.
  • Shift + W tuşlarına basarak top komutunun şimdiki ayarlarını kaydedebilirsiniz. Bu ayarlar /root/.toprc‘ye kaydedilecektir.

ps – Linux’da işlemleri göstermek için kullanılan bir diğer faydalı komuttur. ps komutuyla sık kullanılan seçenekler:

  • -e – Tüm işlemleri göster.
  • -f – Tam listeleme formatı.
  • -r – Yalnızca şu anda çalışan işlemleri göster.
  • -u – Belirli bir kullanıcı adı kullanmak için seçenek.
  • --pid – İşlem numarasına göre filtreleme.
  • --ppid – İşlem sahibi numarasına göre filtreleme.
  • -c – İşlemleri adlarına veya komutlarına göre filtreleme.
  • -o – Belirtilen anahtar kelimelerin virgülle ayrılmış listesiyle ilişkili bilgileri görüntüleme.

ps komutunu nasıl kullanabileceğinizi gösteren bazı faydalı örnekler:

  1. ps -ef – Çalışmakta olan işlemleri listeler. (Buna benzer bir komut ps aux‘tur.)
  2. ps -f -u kullanici1kullanici2 – Kullanıcı adını baz alarak tüm işlemleri listeler.
  3. ps -f --pid numara – İşlem numarasını baz alarak işlemleri listeler. PID yerine PPID ile de kullanılabilir.
  4. ps -C command/name – Adlarına veya komutlarına göre işlemleri filtreler.
  5. ps aux --sort=-pcpu,+pmem – En çok CPU kullanan işlemleri listeler.
  6. ps -e -o pid,uname,pcpu,pmem,comm – Belirli sütunları göstermek için kullanılır.
  7. ps -e -o pid,comm,etime  – İşlem sayımına başlanılan andan beri geçen süreyi gösterir.

ps komutunun kullanımı hakkında daha fazla bilgi için bu sayfaya göz atmanızı öneririz.

Adım 2 – İşlemleri öldürmek veya işlemlere öncelik vermek

Önceki adımda top komutu ile bir işlemi nasıl öldürebileceğinizi tartıştık. Ama bunu kill komutu ile de yapabilirsiniz. Örneğin:

kill pid – Burada pid yerine öldürmek istediğiniz işlemin numarasını yazmalısınız. Eğer işlem inatçı çıkar ve hemen öldürülmek istemezse, kill -9 pid komutunu kullanabilirsiniz.

İşlem yönetiminde bir diğer faydalı komut da NICE‘dır. Temel olarak, sisteminizde bir sürü işlem çalıştırıyorsanız bazılarına öncelik vermenizi sağlar. Bu şekilde, sisteminiz hangi işlemlerin daha önemli olduğunu bilir ve bunları ilk önce gerçekleştirir. Bu komut, temel olarak önemli işlemlerin, daha az önemli işlemlerden öncelik sahibi olmalarına yardımcı olur. Az önceliğe sahip işlemleri, sistem uygun koşul bulabilirse (eğer belirli bir cpu kaynağı boşta ise) yapacaktır. Bu komuta -20 ile 19 arasında değer verilebilir. Değer ne kadar az olursa işlem o kadar öncelikli olacaktır. TÜM işlemler için varsayılan öncelik değeri 0‘dır. Temel söz dizimi şu şekildedir:

nice -n 'Nice degeri' islem adi – Örnek: nice -n 10 ad. Bu verilen öncelik ile yeni bir işlem oluşturacaktır.

Eğer zaten sistemde çalışmakta olan bir işleme sahip olduğundan farklı bir değer vermek isterseniz, renice 'Nice degeri' -p 'PID' gibi bir komut kullanabilirsiniz. Örnek: renice '10' -p '54125'

Sonuç

Bu rehberde, Linux’ta işlemleri yönetmeyi öğrendiniz. Verilen komutlarla kullanabileceğiniz çok sayıda farklı kombinasyon vardır, bu nedenle denemekten çekinmeyin.

Yorum Ekle

Yorum göndermek için buraya tıklayın

Dünya çapında binlerce aboneye katılın

ve mükemmel fırsatlarla en yeni rehberler e-posta adresinize gelsin

Please wait...

Abone olduğunuz için teşekkürler!

Şimdi kazanmaya başlayın!

Hepsi bir arada web hosting & alan adı yalnızca

6
25 TL
/ay